763 imiphumela
UMongameli uZuma uqhube uhlelo lokuthengwa kwezikhali zenuzi luka-R1 trillion ne-Rosatom yaseRussia njengomdayisi onqunyiwe ngaphambili. INkantolo Ephakeme YaseNtshonalanga Kapa yamemezela ukuthi ama-IGA kanye nezinyathelo zokuthenga azikho emthethweni futhi azihambisani nomthethosisekelo ngoMbasa wezi-2017. UNgqongqoshe Wezezimali uNene waxoshwa ngokwengxenye ngenxa yokuphikisana nokuxhaswa ngezimali kwenyukliya.
Isikhwama se-Road Accident Fund siwele esinye sezinkinga ezinkulu zezimali kanye nokubusa eNingizimu Afrika ngenxa yokukhohlisa kwe-accounting ka-R500B+ (ukutholwa kwe-IPSAS 42 okungagunyaziwe okubangela ukufihlwa kwesikweletu sika-R300B+), inkampani yabameli engu-R340M iphinde yaqopha inkokhelo yokukhokha (amafemu angu-102, i-Project R1366, i-Project R12, i-Project R136, i-Project R136, i-NPA) Ihlazo lokuqashisa ngo-R79M, amabhonasi esigungu ngesikhathi sokuqolwa (R6.74M kubaphathi, R231M kubasebenzi), kufihlwe i-akhawunti yasebhange engu-R50M, izixhumanisi zokuthwebula isimo nge-Regiments Capital, kanye nokuvinjwa ngendlela ehlelekile kwezisulu. Ibhodi lonke lihlakazwe ngoJulayi 2025, izikhulu ezine zamisa ngoNovemba 2025, i-CEO yenqaba amasamanisi e-SCOPA. Ukucubungula izimangalo kwehle ngo-65%, izisulu zalahlwa.
Umndeni wakwaGupta, ngokubambisana nowayenguMengameli uJacob Zuma, ubambe izikhungo zombuso ngendlela ehlelekile eminyakeni ecishe ibe yishumi - kwaba nomthelela ekuqokweni kweKhabhinethi, waqondisa ukuthengwa kwe-SOE, kanye nokukhipha izigidigidi zezinsiza zomphakathi. IKhomishana kaZondo ikubize njengengozi enkulu kunazo zonke embusweni wentando yeningi yomthethosisekelo waseNingizimu Afrika kusukela ngo-1994.
Inkinga kagesi eNingizimu Afrika - kusukela ekucinyweni kukagesi kokuqala ngo-2008 kuya ekucinyweni okurekhodiwe kweSigaba 6 sowezi-2022-2023 - kuwumphumela wamashumi eminyaka enkohlakalo, ukungaphathwa kahle, ukubambezeleka kokulungiswa kanye nokubanjwa kombuso kwa-Eskom. Izindleko zomnotho zilinganiselwa ngaphezu kwezigidigidi ezingama-R500.
NgoFebhuwari 2023, uNgqongqoshe wezeziMali u-Enoch Godongwana wamemezela isamba sika-R254 bhiliyoni sokusiza u-Eskom - okuyinhlangano enkulu kunazo zonke eyake yatakula emlandweni waseNingizimu Afrika. Uhulumeni wathatha izingxenye ezimbili kwezintathu zesikweletu sika-Eskom sika-R400 billion, esiqoqwe emashumini eminyaka e-state capture, izinkontileka zamalahle ezinenkohlakalo, ukweqiwa kwezindleko zeMedupi/Kusile, kanye nokusatshalaliswa kwabasebenzi. Akekho umuntu owathweswa icala ngokudala isikweletu esitholwa abakhokhi bentela manje. U-R254 billion ubungaxhasa izindlu zomxhaso ezingu-5 million noma iminyaka engu-10 yokufunda emanyuvesi kubafundi abayizigidi ezimbili.
ENingizimu Afrika yonkana, inqwaba yomasipala bawile noma basebunzimeni obukhulu ngenxa yokutshalwa kwezinhlaka, inkohlakalo, ukungaphathwa kahle kwezimali kanye nokunganakwa kwengqalasizinda. Imibiko yoMcwaningi Mabhuku Jikelele we-MFMA ibhala ngesamba sezigidigidi ezingama-R250 ekusetshenzisweni kwemali ngendlela engafanele kohulumeni basekhaya, kanti bangama-13% kuphela omasipala abenze ucwaningomabhuku olungenasici. Izibonelo ezibalulekile zifaka i-Emfuleni (indle engaphekiwe emfuleni i-Vaal, isikweletu sika-R4B+ e-Rand Water), i-Maluti-a-Phofung (isamba sokuwa kwezimali, u-R5.5B okweletwa u-Eskom), u-Enoch Mgijima (ukuwa kokuphakelwa kwamanzi), kanye ne-Emalahleni (ukwehluleka ukuhlanzwa kwamanzi). Ukungenelela kweSigaba 139 akuphumelelanga kakhulu. Ukushushiswa ngobugebengu kwezikhulu zikamasipala ngokuphatha budedengu kwezimali kuyivelakancane kakhulu.
Isiteshi sikagesi iKusile eMpumalanga sabelwa isabelomali sika-R80B saze saqedwa ngo-2025 ngo-R233B - okuyisikhungo esimba eqolo ukuphehla ugesi wamalahle esake sakhiwa. U-Hitachi wakhokha u-US$6M wokufumbathisa ku-Chancellor House (uphiko lokutshala izimali lwe-ANC) ngenkontileka yokubhayela. I-ABB ikhiphe inkontileka ka-R2.2B engajwayelekile, ingaphansi kwenkampani yendodakazi yokutholwa yesikhulu sakwa-Eskom uKoko. Abayisithupha baboshelwe ukukhwabanisa kokuthengwa kwempahla (ipompo engu-R858K iqhathaniswa nenani langempela elingu-R18K). Owayeyi-CEO u-de Ruyter uxhumanise ukucishwa kukagesi ngqo nokuthengwa kwe-Kusile enenkohlakalo.
I-Steinhoff International, okuyisikhondlakhondla samazwe ngamazwe esizinze e-Stellenbosch, yavezwa ngoZibandlela wezi-2017 ngokuthi yenyuse inzuzo yayo cishe ngamabhiliyoni ayi-R106 ngokuthengiselana okungelona iqiniso phakathi neminyaka eyishumi. Inani lamasheya lehle lafika ku-90%, laqeda ngaphezu kwezigidigidi ezingama-R200 enanini lemakethe. I-GEPF ilahlekelwe u-R20 billion emalini yokonga impesheni. Isikhulu esiphezulu uMarkus Jooste wahlawuliswa u-R161 million ngokudayisa ngaphakathi wabhekana namacala okukhwabanisa, kodwa washona ngokuzibulala ngoMashi 16 2024 ngaphambi kokuqulwa kwecala. Kufinyelelwe esivumelwaneni somhlaba sezigidigidi ezingama-R25.5. USteinhoff wachithwa futhi wasuswa ohlwini ngo-2023.
Mhla ziyisi-9 kuZibandlela wezi-2015, uMongameli Zuma waxosha uNgqongqoshe wezeziMali uNhlanhla Nene—owayekade ephikisana nokusetshenziswa budedengu kombuso - wafaka esikhundleni sakhe u-Des van Rooyen ongaziwa. Irandi lehle ngo-5.4% ngosuku olulodwa. I-JSE ilahlekelwe u-R169.6 billion. UMgcinimafa Kazwelonke wenze isibonelo sokunyuswa kwezindleko zezikweletu zesikhathi eside ngo-R3-5 billion.
Isiteshi sikagesi iMedupi eLimpopo sabelwa isabelomali sika-R80B, sathatha iminyaka engu-14 ukuqedwa, futhi sabiza phakathi kuka-R135B (isibalo sika-Eskom) no-R234B (isilinganiso esizimele esihlanganisa nenzalo yemali). I-Hitachi/Chancellor House ifumbathisa ikhwalithi yebhoyili engozini. Iyunithi yesi-4 yabhekana nokuqhuma kwe-hydrogen eyinhlekelele ngo-Agasti 2021 kwacekela phansi amandla angu-700MW. Imboni yokukhipha umoya ye-FGD isadingeka ngezindleko ezengeziwe zama-R35-40B.
+249 lokunye — gucula uye ku-Emacala kubona konkhe
Former President of South Africa (2009-2018). The Zondo Commission found that under his presidency, the state was system
Minister of Energy — Department of Energy (now Department of Mineral Resources and Energy)
Minister of Energy — Department of Energy (now Department of Mineral Resources and Energy)
Known as the "Weekend Special" — appointed Finance Minister by President Zuma on 9 December 2015 after the firing of Nhl
+207 lokunye — gucula uye ku-Bantfu kubona konkhe
South Africa's sole electricity utility. Subjected to systematic state capture from 2014-2018, resulting in load sheddin
Drove the nuclear procurement programme under ministerial direction. Published the Section 34 Determination and RFI for
Environmental justice NGO that led the successful legal challenge against the nuclear programme. Filed the application i
State-owned corporation responsible for nuclear research and development. Would have played a central role in the nuclea
South Africa's freight and logistics SOE. The 1064 locomotive procurement was inflated by billions and used as a vehicle
Gupta family holding company for mining interests. Held 28.5% of Tegeta Exploration and Resources. Also controlled Shiva
Only body legally empowered to set accounting standards for SA public sector. Explicitly barred RAF adoption of IPSAS 42
Law firm whose director Shimane Petrus Mthini (42) was arrested by Hawks in July 2025 for defrauding RAF complainants. O
Two service providers awarded R713 million Project Siyenza contract (claim backlog tender) irregularly. One provider pro
11-member board that failed oversight duties, approved unlawful IPSAS 42 adoption, authorized costly litigation against
+277 lokunye — gucula uye ku-Tikhungo kubona konkhe