763 iziphumo
UMongameli Zuma uqhube inkqubo yokuthenga inyukliya ye-R1 yetriliyoni kunye neRosatom yaseRussia njengomthengisi omiselwe kwangaphambili. INkundla ePhakamileyo yaseNtshona Koloni ibhengeze ii-IGAs kunye namanyathelo okuthenga ngokungekho mthethweni kwaye ahambelani nomgaqo-siseko ngo-Epreli wama-2017. UMphathiswa wezeMali uNene wagxothwa ngokuyinxenye ngenxa yokuchasa inkxaso-mali yenyukliya.
INgxowa-mali yeeNgozi zeNdlela iye yawa yenye yezona ngxaki zinzima kakhulu kwezemali nolawulo eMzantsi Afrika ngenxa yobuqhophololo obuyi-R500B+ (ukwamkelwa okungagunyaziswanga kwe-IPSAS 42 okubangela ukufihlwa kwetyala le-R300B+), inkampani yamagqwetha eyi-R340M iphindaphinda ubuqhophololo bentlawulo (iifemu eziyi-102, iProjekthi eyi-12, iProjekthi eyi-13 ebhekiswa kwi-NMPA) I-R79M ihlazo lokuqeshisa, iibhonasi zesigqeba ngexesha lokungakwazi ukuhlawula amatyala (i-R6.74M kubaphathi, i-R231M kubasebenzi), i-akhawunti yebhanki efihliweyo ye-R50M, amakhonkco okufakwa kurhulumente ngokusebenzisa iRegiments Capital, kunye nothintelo olucwangcisiweyo lwamaxhoba. Ibhodi iyonke ichithiwe ngoJulayi 2025, abaphathi abane banqunyanyiswa ngoNovemba 2025, i-CEO igatya isamani zeSCOPA. Ukusetyenzwa kwamabango kuye kwawa ngama-65%, amaxhoba alahliwe.
Usapho lakwaGupta, lubambisene nowayesakuba nguMongameli uJacob Zuma, lwathimba amaziko karhulumente ngendlela ecwangcisiweyo kwisithuba esimalunga neshumi leminyaka - luphembelela ukuqeshwa kweKhabhinethi, luyalela ukuthengwa kwe-SOE, kunye nokuhlutha iibhiliyoni kwimithombo yoluntu. IKomishoni kaZondo iyibize ngokuba sesona soyikiso sibalulekileyo kumgaqo-siseko wedemokhrasi yaseMzantsi Afrika ukusukela ngo-1994.
Ingxaki yombane yaseMzantsi Afrika - ukusukela ekuqaleni kokucinywa kombane ngo-2008 ukuya kutsho kwirekhodi leNqanaba lesi-6 lokucinywa kombane ngowama-2022-2023 - sisiphumo samashumi eminyaka urhwaphilizo, ulawulo gwenxa, ukulibaziseka kokulungiswa, kunye nokubanjwa korhulumente kwa-Eskom. Iindleko zoqoqosho ziqikelelwa kwi-R500 yeebhiliyoni.
NgoFebruwari ka-2023, uMphathiswa wezeziMali u-Enoch Godongwana wabhengeza i-R254 yeebhiliyoni zeerandi zokunceda u-Eskom—elona ncedo lukhulu kwimbali yoMzantsi Afrika. Urhulumente wathatha isibini esithathwini setyala lika-Eskom leebhiliyoni ezingama-R400, elongezelelekileyo kumashumi eminyaka yokubanjwa kukarhulumente, iikhontrakthi zamalahle ezinobuqhophololo, ukugqithiswa kweendleko zeMedupi/Kusile, kunye nokusasazwa kwamaqela. Akukho mntu uthweswe uxanduva ngokudala ityala elifunyanwa ngabarhafi ngoku. I-R254 yeebhiliyoni ibinokuxhasa ngemali ezizigidi ezi-5 zezindlu zeRDP okanye iminyaka eli-10 yemfundo yaseyunivesithi kubafundi abazizigidi ezibini.
KuMzantsi Afrika uphela, uninzi loomasipala baye bawa okanye basebunzimeni ngenxa yokusasazwa kwamaqela, urhwaphilizo, ulawulo gwenxa lwemali, kunye nokungahoywa kweziseko zophuhliso. Uxwebhu lwengxelo yoMphicothi-zincwadi Jikelele we-MFMA engaphezulu kwama-R250 eebhiliyoni kwinkcitho engekho mgaqweni eyongezelekayo kubo bonke oorhulumente basekhaya, nge-13% kuphela yoomasipala abaphumeze uphicotho-zincwadi olungenachaphaza. Imizekelo engundoqo ibandakanya i-Emfuleni (indle ekrwada kuMlambo iVaal, i-R4B+ ityala kwiRand Water), iMaluti-a-Phofung (ibonke ukuwa kwemali, i-R5.5B etyalwa u-Eskom), i-Enoch Mgijima (ukuwa konikezelo lwamanzi), kunye ne-Emalahleni (ukusilela kokucocwa kwamanzi). Ungenelelo lweCandelo le-139 alukhange lusebenze. Utshutshiso lolwaphulo-mthetho lwamagosa kamasipala ngenxa yokuphatha kakubi imali lunqabile kakhulu.
Isikhululo soMbane saseKusile eMpumalanga saqingqa imali engama-R80B saza sagqitywa ngo-2025 nge-R233B—esona sikhululo samandla samalahle esixabisa kakhulu esakha sakhiwa. U-Hitachi uhlawule i-US $ 6M kwizinyobo kwi-Chancellor House (ingalo yotyalo-mali ye-ANC) kwinkontileka yebhoyili. I-ABB inikezele ngekhontrakthi ye-R2.2B engekho mgaqweni, iphantsi kwekontraka yenkampani yakwaEskom yentombi yomzali wesibini uKoko. Abathandathu babanjelwa ubuqhophololo bokuthenga (i-R858K impompo vs i-R18K yexabiso lokuqala). Owayesakuba yi-CEO u-de Ruyter wanxulumanisa ukucinywa kombane ngokuthe ngqo kunye nobuqhophololo bokuthengwa kwempahla yaseKusile.
ISteinhoff International, isigebenga samazwe ngamazwe esinekomkhulu laseStellenbosch, siye sabhencwa kweyoMnga ka-2017 njengenyusa iingeniso zayo malunga ne-R106 yeebhiliyoni zeerandi ngeentengiselwano ezingeyonyani kwisithuba seminyaka elishumi. Ixabiso lesabelo liye lehla ~90%, lacima ngaphaya kwe-R200 yeebhiliyoni zexabiso lemarike. I-GEPF iphulukene ne-R20 yeebhiliyoni zeerandi kulondolozo lwepenshini. I-CEO uMarkus Jooste wohlwaywa i-R161 yezigidi zeerandi ngokurhweba ngaphakathi kwaye wajongana nezityholo zobuqhetseba bolwaphulo-mthetho, kodwa wasweleka ngokuzibulala ngomhla we-16 kweyoKwindla ngo-2024 phambi kwetyala. Kufikelelwe kwintlawulo yehlabathi exabisa iR25.5 bhiliyoni. ISteinhoff yabhangiswa kwaye yacinywa ngo-2023.
Ngomhla we-9 kweyoMnga yowama-2015, uMongameli uZuma wagxotha uMphathiswa wezeziMali uNhlanhla Nene—owayexhathise inkcitho karhulumente ngokungakhathali—wafaka esikhundleni sakhe u-Des van Rooyen ongaziwayo. Irandi iye yantlitheka nge-5.4% ngosuku olunye. I-JSE ilahlekelwe yi-R169.6 yeebhiliyoni zeerandi. UNondyebo weSizwe wenze umfuziselo wokunyuka kwe-R3-5 yeebhiliyoni kwiindleko zamatyala exesha elide.
Isikhululo soMbane iMedupi eLimpopo saqikelelwa kwi-R80B, sathatha iminyaka eli-14 ukugqiba, kwaye sixabisa phakathi kwe-R135B (umyinge kaEskom) kunye nama-R234B (uqikelelo oluzimeleyo luquka inzala eyinkunzi). Izinyobo zaseHitachi/zeTshansela zeNdlu zibeka esichengeni umgangatho webhoyila. IYunithi yesi-4 yehlelwa yintlekele yogqabhuko-dubulo lwe-hydrogen ngo-Agasti ka-2021 lwatshabalalisa amandla angama-700MW. Umzi-mveliso we-FGD okhupha izinto ezikhutshwayo usafuneka kwi-R35-40B yeendleko ezongezelelweyo.
+249 eninzi — tshintshela kwi-Amatyala thebhu ukubona konke
Former President of South Africa (2009-2018). The Zondo Commission found that under his presidency, the state was system
Minister of Energy — Department of Energy (now Department of Mineral Resources and Energy)
Minister of Energy — Department of Energy (now Department of Mineral Resources and Energy)
Known as the "Weekend Special" — appointed Finance Minister by President Zuma on 9 December 2015 after the firing of Nhl
+207 eninzi — tshintshela kwi-Abantu thebhu ukubona konke
South Africa's sole electricity utility. Subjected to systematic state capture from 2014-2018, resulting in load sheddin
Drove the nuclear procurement programme under ministerial direction. Published the Section 34 Determination and RFI for
Environmental justice NGO that led the successful legal challenge against the nuclear programme. Filed the application i
State-owned corporation responsible for nuclear research and development. Would have played a central role in the nuclea
South Africa's freight and logistics SOE. The 1064 locomotive procurement was inflated by billions and used as a vehicle
Gupta family holding company for mining interests. Held 28.5% of Tegeta Exploration and Resources. Also controlled Shiva
Only body legally empowered to set accounting standards for SA public sector. Explicitly barred RAF adoption of IPSAS 42
Law firm whose director Shimane Petrus Mthini (42) was arrested by Hawks in July 2025 for defrauding RAF complainants. O
Two service providers awarded R713 million Project Siyenza contract (claim backlog tender) irregularly. One provider pro
11-member board that failed oversight duties, approved unlawful IPSAS 42 adoption, authorized costly litigation against
+277 eninzi — tshintshela kwi-Amaziko thebhu ukubona konke